الیگودرز

aligudarz4

نمایی از شهر الیگودرز

شهر الیگودرز مرکز شهرستان زیبای الیگودرز است. الیگودرز و روستاهای پرتعداد ودیدنی آن در منتها الیه شرق استان لرستان واقع شده است و به عنوان “مشرق زیبای لرستان” نیز شناخته می شود. شهر الیگودرز ۱۹۸۸ متر از سطح دریا ارتفاع دارد .الیگودرز در ناحیه ای کوهستانی با آب و هوایی سرد قرار گرفته و از شهرهای مرتفع و سردسیر کشورمان است. درباره قدمت شهر الیگودرز علیرغم تلاش های بسیار قابل احترام پژوهشگران، محققان و مشاهیر الیگودرز و غیر الیگودرزی نمی توان با قاطعیت سخن گفت. برای اعلام نظر صریح و قطعی درباره قدمت شهرستان، منابع و پژوهش های گرانسنگ در این خصوص به گونه ای نبوده است که بتوان با الهام از نتایج آن، قدمت شهرستان را ۵۰۰ سال،۶۰۰ سال ،۷۰۰ سال یا بیشتر دانست. اما از بررسی پژوهش های ارزشمند یاد شده می توان اتفاق نظر نسبی مبنی بر قدمت ۷۰۰ ساله الیگودرز را استنباط کرد. در این باره به بناهای تاریخی شهرستان الیگودرز از جمله قلعه باجول، تپه قلا کهنه دوزان، تپه قلا کهنه دوزان، قلعه شاهپور آباد، خانقاه اکبر بن علی و… اشاره شده است. در قسمت های بعد و در مبحث بناهای تاریخی الیگودرز، درباره هر یک به اندازه بضاعت توضیح بیشتر ارائه خواهد گردید. مردم این شهر به لری بختیاری صحبت کرده و این شهر سکونتگاه مردم بختیاری به شمار می‌آید. الیگودرز در گذشته از چهار محلهٔ ورزندان، مجیان، ده تیرانی و ده محمدرضا تشکیل شده بود هرچند که توسعه اخیر شهر این مرز بندی را نامحسوس کرده است اما همچنان نام این محله های قدیمی در کلام مردم الیگودرز جاری است. این شهر از سال ۱۳۳۹ دارای نماینده در مجلس شورای ملی می‌باشد.

به استحضار مخاطبان گرامی و ارجمند می رساند که به دلیل ابهام در منابع تاریخی موجود و همچنین عدم بررسی و کاوش های علمی و تخصصی در مورد آثار تاریخی موجود در شهرستان الیگودرز، نمی توان قاطعانه در موارد تاریخی اعلام نظر کرد، اما تحقیقاتی ارزشمند از سوی اساتید ارجمند و پژوهشگران گرانقدر مانند آقایان سید کمال رضوی، رضا خان سرلک، مسعود خان سرلک، علی اکبر تراز و … که تا به حال صورت گرفته و در جریان است، امیدواری هایی وجود دارد که در اینده نه چندان دور با استناد به نتایج پژوهش عزیزان یاد شده و دیگر پژوهشگران این عرصه، با قاطعیت در باره قدمت الیگودرز اظهار نظر کرد.

مدیریت سایت این آمادگی را دارد که از تحقیقات و پژوهش های سایر فعالان این عرصه در پربارتر کردن این مطلب استفاده نماید.

موقعیت جغرافیایی

موقعیت جغرافیایی الیگودرز کم نظیر است و از نظر موقعیت ارتباطی نسبت به محورهای استانی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و با چهار استان هم مرز است. به صورتی که از طریق محور شمالی با فاصله ۵۵ کیلومتری از طریق شهرستان خمین به استان مرکزی، در محور جنوبی از طریق شهرهای دزفول و مسجد سلیمان با استان خوزستان و کوهرنگ از استان چهارمحال و بختیاری، از طریق محور شرقی با شهرهای داران ۸۵ کیلومتر، گلپایگان ۱۰۰کیلومتر و خوانسار ۱۳۰ کیلومتر فاصله و با این سه شهرستان از استان اصفهان مرز مشترک دارد . از طریق محور غرب و شمال غربی نیز با شهرهای ازنا، دورود، ، بروجرد و خرم‌آباد ارتباط دارد. فاصله الیگودرز با این شهرستان ها به ترتیب ۲۰ ، ۶۰ ، ۱۲۰ و تا خرم آباد ۱۴۵ کیلومتر می باشد.

الیگودرز  به‌ عنوان‌ مرکز شهرستان‌ در ۴۹ و ۴۲ طول‌ شرقى‌ و ۳۳ و ۲۶ عرض‌ شمالى‌، در ارتفاع‌ ۱۹۸۸ متری‌ از سطح‌ دریا و در فاصله ۱۳۵ کیلومتری‌ شرق‌ شهر خرم‌ آباد (مرکز استان‌) و بر سر راه‌ اصلى‌ خرم‌ آباد – اصفهان‌، با فاصله ۲۲۰ کیلومتری تا اصفهان قرار گرفته‌ است‌. الیگودرز با مرکز استان مرکزی ۱۲۰ کیلومتر و با پایتخت کشورمان‌ ۳۷۵ کیلومتر فاصله دارد.

الیگودرز در کشور جز شهرستان هایی به شمار می رود که با ۳۴۱ بیشترین تعداد روستا را دارد. نزدیکترین روستاها به مرکز شهر کزنار، خورهه و ده نصیر با فاصله ۳ کیلومتر و مرگ سَر و روستاهای بخش زَز با بیش از ۱۵۰ کیلومتر فاصله تا مرکز شهر، جز دورترین روستاهای الیگودرز می باشند.

 

تاریخ الیگودرز

از تاریخ الیگودرز اطلاع دقیق و کاملی در دست نیست اما از شواهد و ساختمان‌ها و بناهای تاریخی این شهر این گونه به نظر می‌رسد که تاریخ این شهر در حدود ۷۰۰ سال است. اگرچه‌ آغاز شکل‌ گیری‌ شهر الیگودرز در ابهام‌ قرار دارد، اما موقعیت‌ خاص‌ آن‌، هم‌ از لحاظ دسترسى‌ به‌ منابع‌ آب‌ کافى‌ و هم‌ از نظر موقعیت‌ ارتباطى‌ که‌ نواحى‌ بختیاری‌ را به‌ ایران‌ مرکزی‌ مى‌پیوندد و در واقع‌ یکی از عوامل‌ اولیه شکل‌گیری‌ و گسترش‌ این‌ شهر به این علت بوده است که در مسیر راه‌ عراق‌ به‌ پاکستان‌ قرار گرفته و مرزهای‌ غربى‌ را به‌ شرق‌ متصل‌ مى‌سازد. برخى‌ نوشته‌اند که‌ در گذشته‌ تقریباً در محل‌ فعلى‌ این‌ شهر، شهری‌ دیگر با همین‌ نام‌ وجود داشته‌ که‌ به علن زلزله یا‌ علل‌ ناشناخته‌ای‌ از میان‌ رفته‌ است‌. وجود قنات ها و بندها بر روی‌ نهر، آثار برجای‌ مانده‌ در کوه ها و تپه‌های‌ اطراف‌ (مربوط به‌ سده ۷ هجری‌) و همچنین‌ خانقاه‌ اکبر بن‌ على‌ را از دلایل‌ قدمت ‌این‌شهر برشمرده‌اند.

ریشه نامگذاری الیگودرز  

در گذشته به دلیل وجود منابع آبی فراوان و خاک حاصلخیز، کشاورزی در این منطقه رونق بسیار زیادی داشته، گندم مورد نیاز بخشی گسترده ای از ایران همواره توسط کشاورزان الیگودرز تأمین می گردید. به طوری که اولین سیلوی غرب کشور در شهرستان الیگودرز بنا شد و بنای آن همچنان در مرکز شهر نمایان است. ریشه نام گذاری الیگودرز را برخی از واژه ” آلیورز”می دانند. از واژه ” آل” معناهای خانواده، خاندان و سرخ و از واژه ” وَرز”، سعی و تلاش استنباط می شود. برخی نیز آن را به‌ عهد گودرز، پهلوان‌ داستانى‌ شاهنامه‌ فردوسی مربوط مى‌دانند و بر این‌ مبنا نام‌ اولیه شهر را آل‌گودرز دانسته و بر این‌ باورند که‌ این‌ نام‌ به‌ مرور به‌ الیگودرز تبدیل‌ یافته‌ است. از طرفی به دلیل خاک حاصلخیر و تولید فراوان گندم الیگودرز روزگاری به” اُکراین ایران” معروف بوده است واژه آلیوَرز به واقعیت ریشه ای نام الیگودرز نزدیکتر می باشد.

اطلاعات اقلیمی و هواشناسی

آب‌ و هوای‌ این‌ ناحیه‌ بیشتر سرد و معتدل‌ است‌ : قسمتهای‌ مرکزی‌ و شمالى‌معتدل‌، و قسمت‌کوهستانى‌جنوب ‌و جنوب‌غربى‌،سرد می باشد . مقدار متوسط نزولات‌ جوی‌ سالانه آن‌ ۶۴۴.۴ میلى‌متر برآورد شده‌ است‌. در واقع‌ ارتفاع‌ نسبتاً زیاد و نزدیکى‌ به‌ رشته اشترانکوه‌، موجب‌ شکل‌ گیری‌ بادهای‌ دائمى‌ و ریزش‌ مداوم‌ برف‌ در زمستان‌ و در نتیجه‌ سرمای‌ شدید در طول‌ این‌ فصل‌ مى‌شود، به‌ نحوی‌ که‌ دما در بسیاری‌ از سال ها تا ۳۰ درجه سانتى‌گراد کمتر از صفر پایین‌ مى‌آید و راه های‌ ارتباطى‌ ناحیه‌ تا مدتى‌ مسدود مى‌ماند.

در ناحیه الیگودرز بادهای‌ محلى‌ از پدیده‌های‌ نسبتاً دائمى‌ است‌. این بادهای محلی عبارتند از :

۱- باد اصفهان‌ (اواخر پاییز تا بهار) با جهت‌ شرقى‌ – غربى‌

۲- باد بهاری‌ (اواخر اسفند ماه‌) با جهت‌ جنوبى‌ – شمالى‌

۳- باد پنجه‌ (ماههای‌ تابستان‌) با جهت‌ جنوب‌ شرقى‌ – شمال‌ شرقى‌

در مورد آب و هوای الیگودرز، توصیف اشترانکوه سر افراز و سفید پوش، سفره های آب زیر زمینی فراوان، آبشار های کم نظیر، رودخانه ها و دریاچه های زیبا دلنشین است. اما واقعیت تلخ آن است که آب و هوای الیگودرز نیز همچون سراسر کشور و حتی دنیا به علت گرم شدن کره زمین، کم توجهی به محیط زیست، نابودی منابع طبیعی و جنگل ها و خصوصا برداشت بی رویه از منابع آب زیر زمینی همچون پروژه ویرانگر ” قمرود” …  تغییرات محسوسی داشته است. تا جایی که برف و باران به کمتر می بارد، آب رودخانه ها کم شده و اکثر چشمه ها خشک شده اند و چنانچه ما مردم الیگودرز برای حفظ آنچه داریم تلاش نکنیم، دیر یا زود منابع آبی باقیمانده را نیز مانند دیگر سرمایه هایی که تا کنون از دست داده ایم، بزودی از دست خواهیم داد. که اگر اینچنین شود، پیامد آن حذف تدریجی سبزی روستاها، محدودتر شدن آب آبشارها، رودها و دریاچه خواهد بود. شاید درج این مطلب در توضیح سایت شرکت عمران و توسعه قابل دفاع نباشد، اما حقیقت آن است مدیریت سایت و شرکت به دنبال درج واقعیت هستند تا رویا پردازی …

پوشش گیاهی و طبیعی منطقه

پوشش‌ گیاهى‌ شهرستان‌ الیگودرز شامل‌ درختان‌ بلوط، بادام‌ کوهى‌، زرشک‌، گردو، انجیر در قسمتهای‌ مرتفع‌، بخصوص‌ کوه های‌ جنوب‌ و جنوب‌ غربى‌ است. درختان‌ کهن‌ سال‌ بلوط و چنار در دامنه شرقى‌ قالى‌ کوه‌، و همچنین‌ پوشش‌ بوته‌ای‌ همچون‌ گل‌ گاو زبان‌، خاکشیر، آویشن‌، بارهنگ‌، شیرین‌ بیان‌ و بومادران‌ است‌ که‌ مصرف‌ دارویى‌ دارند. پوشش‌ مرتعى‌ قابل‌ توجهى‌ در این منطقه در دامنه‌های‌ اشترانکوه‌ وجود دارد . جانوران‌ و پرندگان‌ مختلفى‌ از جمله‌ خرس‌، پلنگ‌، گراز، یوزپلنگ‌، گرگ‌، کبک‌، قرقاول‌ و تیهو هم در این‌ ناحیه‌ یافت‌ مى‌شوند.

اطلاعات آماری و بافت شناسی جمعیت

 بر اساس آخرین آمار رسمی مرکز امار کشور و مطابق‌ سرشماری‌ عمومى‌ ۱۳۹۰‌، شهرستان‌ الیگودرز ( الیگودرز و حومه ) دارای‌ ۱۴۲۲۶۳ نفر جمعیت می باشد که ۲۳۱۱۵ خانوار را شامل می شود . بر این‌ اساس‌ بُعد خانوار در سطح‌ شهرستان‌ برابر ۶.۲  نفر است.

در پیوست های آتی این گزارش در صورت استقبال مخاطبان ارجمند، تلاش خواهد شد آمار تفکیکی هریک از روستاها و سایر اطلاعات موجود منطقه را به صورت بروز گزارش شود. بدیهی است بسیار خشنود و سپاسگزار خواهیم شد، چنانچه هریک از موارد آماری اعلام شده و آنچه از این پس گزارش خواهد شد،مورد انتخاب مخاطبان ارجمند قرار گیرد و آنچه را که به نظرشان صحیح تر و دقیق تر است با ذکر منبع موثق به مدیریت سایت اعلام گردد. در ادامه مطلب آمار جمعیتی الیگودرز، به تفکیک و بر اساس پارامترهای مختلف گزارش می شود.

 از این‌ جمعیت‌ به‌ ترتیب‌ %۴۱.۲ یعنی ۵۸۶۴۸ نفر ، در شهر و %۵۱.۴ یعنی ۷۳۱۵۶ نفر در نقاط روستایی و %۷.۴ یعنی ۱۰۴۵۹ جمعیت‌ غیر ساکن‌ (کوچنده‌) زندگی می کنند.

بر اساس‌ داده‌های‌ همین‌ سرشماری‌، %۷۸.۶ از جمعیت‌ فعال‌ این‌ شهرستان‌ به‌ کار اشتغال‌ دارند که‌ این‌ نسبت‌ در نقاط شهری‌ و روستایى‌ به‌ ترتیب‌ %۸۴.۷  و %۷۴.۴ است‌. علاوه‌ بر این‌، %۶۴.۷ از جمعیت ‌این‌ شهرستان‌ باسواد هستند که‌ این‌ نسبت‌ در نقاط شهری‌ %۷۹.۷ و روستایى‌ %۵۳.۸ می باشد.

جمعیت‌ الیگودرز در اواخر دهه ۱۳۲۰‌، ۷۳۴۹ نفربود که‌ در نخستین‌ سرشماری‌ عمومى‌ (۱۳۳۵‌) به‌ ۹۵۹۲ نفر رسید. در همین‌ زمان‌ %۶۳.۵ از جمعیت‌ این‌ شهر کمتر از ۱۵ سال‌ داشتند و حدود %۲۵.۹ از ایشان‌ باسواد بودند.‌ این‌ نسبت‌ در مردان‌ برابر %۵۲.۲ و در بین‌ زنان‌ %۸.۶  بود.

شهر الیگودرز در مهرماه‌ ۱۳۶۵ دارای‌ ۹۴۶۵ خانوار معمولى‌ با ۵۳۶۹۱ نفر (یک‌خانوار دسته‌جمعى‌ با ۱۵۲ نفر) جمعیت‌ بود که‌ حدود %۴۸.۱ از آن‌ ( ۲۵۸۳۰ نفر) کمتر از ۱۵ سال‌ داشتند که‌ نشان‌ دهنده جوانى‌ جمعیت‌ این‌ شهر در آن برهه زمانی بود.

شهر الیگودرز مطابق‌ سرشماری‌ عمومى‌ (۱۳۹۰‌) دارای‌ ۸۸۶۴۸ نفر جمعیت‌ بود. از این تعداد،‌ جمعیت‌ ۶ ساله‌ و بالاتر از ۶ سال این‌ شهر %۷۹.۷ باسواد بودند. علاوه‌ بر این‌ %۶۶.۶ ( ۳۹۰۵۵ نفر) از این‌ جمعیت‌ دارای‌ ۱۰ سال‌ و بیشتر بودند که‌ از آن‌ میان‌، %۲۸.۷ (۱۱۲۱۲ نفر) شاغل‌، %۶.۱ (۲۳۸۹ نفر) بیکار و بقیه‌ (%۶۵.۲) از لحاظ اقتصادی‌ غیر فعال‌ به‌ شمار مى‌آمدند.

شهر الیگودرز در سال های‌ اخیر به‌ یکى‌ از کانون های‌ مهاجرفرست در سطح‌ ناحیه‌ درآمده‌ است‌؛ تا آنجاکه‌ %۶/۲۷ از ساکنان‌ شهر متولد دیگر نقاط، به‌ ویژه‌ نقاط روستایى‌ (%۶/۲۱) بوده‌اند. رشد ناموزون‌ بافت‌ این‌ شهر که‌ خود نتیجه اینگونه‌ روابط بوده‌ است‌، موجب‌ شده‌ تا الیگودرز یکى‌ از بى‌نظم‌ترین‌ مراکز شهری‌ استان‌ به‌ شمار آید.

شمار واحدهای‌ مسکونى‌ شهر الیگودرز ۸۱۰۲ واحد است‌ که‌ تنها ۱۲۷ واحد (%۶/۱) آن‌ دارای‌ اسکلت‌ فلزی‌ یا بتنى‌ است‌ و مصالح‌ اصلى‌ مابقى‌ به‌ ترتیب‌ آجر و آهن‌ و یا سنگ‌ و آهن‌ (%۹/۶۷)، آجر و چوب ‌یا سنگ ‌و چوب‌ (۳/۱۶%) و یا خشت ‌وچوب‌ (۶%)است‌

از مراکز مهم‌ جمعیتى‌ این‌ شهرستان‌ بجز شهر الیگودرز، شهرک‌ امام‌ (چمن‌ سلطان‌) است‌ که‌ مردم‌ آن‌ به‌ زبان‌ آذری سخن‌ مى‌گویند و دیگر شهرک‌ ابوذر (شاپور آباد) که‌ دارای‌ سابقه تاریخى‌ نسبتاً طولانى‌ بوده‌، و تا چندی‌ پیش‌ ارمنى‌ نشین‌ بوده‌ است‌. بنای‌ این‌ آبادی‌ را به‌ شاپور دوم‌ ساسانى‌ نسبت‌ مى‌دهند و آثاری‌ کهن‌ در آن‌ یافت‌ شده‌ است‌.

مطابق‌ سرشماری‌ ۱۳۹۰‌، از ۴۶۵ آبادی‌ شهرستان‌ الیگودرز، ۱۰۴ آبادی‌ آن‌ %۷/۲۲ خالى‌ از سکنه‌ بوده‌ است‌ . شمار آبادی های‌ دارای‌ سکنه این‌ شهرستان‌ به‌ ترتیب‌ در بخش های‌ مرکزی‌، ۲۳۵ آبادی (۸۰% از جمعیت‌ روستایى‌) و در بخش زز و ماهرو ، ۱۲۶ آبادی (۲۰% از جمعیت‌ روستایى‌) بوده‌ است‌. ۸۳% از آبادی های‌ شهرستان‌ الیگودرز جمعیتى‌ کمتر از ۵۰ خانوار داشته‌اند. جمعیت‌ روستایى‌ این‌ شهرستان‌ ۷۳۱۵۶ نفر و شامل ۱۱۲۸۵ خانوار می باشد.

اطلاعات آماری مراکز آموزشی، درمانی، فرهنگی و ورزشی

‌ دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه‌ پیام‌ نور، دانشکده پرستاری و سه دانشگاه علمی کاربردی، مراکز آموزش‌ عالى‌ در این‌ شهرستان‌ بشمار می آیند.

در الیگودرز ۱۷۹ مدرسه ابتدایی شامل ۱۸ دبستان دخترانه، ۱۹ دبستان پسرانه و ۱۴۲ دبستان مختلط( در مدارس روستایی) با ۱۲.۰۸۷ نفر دانش آموز که از این تعداد ۵.۷۴۲  نفر دختر و ۶.۳۴۵ نفر پسر می باشند. در دوره متوسطه اول نیز ۴۵ مدرسه شامل ۱۴ مدرسه دخترانه، ۱۴مدرسه پسرانه و ۱۷ مدرسه مختلط ( در مدارس روستایی) می باشد. در این مدارس ۵.۰۵۰ نفر دانش آموز در حال تحصیل می باشند که ۲.۴۴۰ نفر دختر و ۲.۶۱۰ نفر پسر می باشند. از ۲۴ مدرسه دوره متوسطه دوم، ۱۳  باب دبیرستان دخترانه و ۱۱ باب دبیرستان پسرانه می باشند. همچنین‌ ۶ هنرستان‌ فنى‌ و مرکز آموزش‌ حرفه‌ای پسرانه و ۳ هنرستان‌ فنى‌ و مرکز آموزش‌ حرفه‌ای دخترانه‌ در این‌ شهرستان‌ دایر است.

از کل جمعیت الیگودرز ۹۲% افراد باسواد هستند و ۸% دیگر جمعیت کم سواد و بی سواد هستند. افراد کاملا بی سواد برابر با ۴.۱۱۶ نفر که از این تعداد ۲.۲۱۳ نفر را زنان و ۱.۹۰۳ نفر را مردان تشکیل می دهند.

مجموعه های ورزشی شهید بهشتی، تختی، شهید کاظمی، شهید ارسلان گودرزی، کارگران، عیس بن مریم و ورزشگاه ملی، استخر امام حسین (ع)، استخر بانوان از مهمترین اماکن ورزشی شهرستان الیگودرز شامل سالن های سرپوسیده، زمین چمن طبیعی و مصنوعی، استخر و دیگر امکانات ورزشی می باشند که در این مجموعه های وجود دارند.

زبان، مذهب، نژاد و قدمت

زبان‌ ساکنان‌ این‌ شهرستان و اکثریت روستاها‌ با گویش‌ لری‌ و در اصل‌ تلفیقى‌ از لری‌ بختیاری‌ و لری‌ خرم‌ آبادی‌ است‌. در روستای چمن سلطان به زبان ترکی صحبت می کنند. مذهب‌ مردم این شهر تشیع‌ (۱۲ امامى‌) است‌.

امام‌زاده‌های ‌متعددی‌ در این‌شهرستان ‌از جمله ‌در روستاهای‌ فرسش‌، گایگان‌، دوزان‌ ، زَزُم‌ و پیرامام‌ وجود دارد. تپه‌های‌ باستانى‌ موجود در روستاهای‌ خمه سفلى‌ و خمه علیا را مربوط به‌ سده‌های‌ ۵ و ۶ قمری دانسته‌اند. در نزدیکى‌ شهرک‌ ابوذر (شاپور آباد) ، در محلى‌ به‌ نام‌ کهنه‌ شهر (طلاشوران‌) سکه‌هایى‌ متعلق‌ به‌ دوره به‌ شاپور دوم‌ ساسانى‌ به‌ دست‌ آمده‌ است‌ که حکایت از تاریخ کهن شهر الیگودرز دارد.

kohpaye-haye-oshtorankoh

کوهپایه های اشترانکوه

 

 مناطق تفریحی و گردشگری

 الیگودرز به واسطه قرار گرفتن در منطقه ی کوهستانی و مرتفع، دارای مناطق تفریحی و طبیعی بسیاری از جمله دریاچه سد خان آباد، دریاچه سد حوضیان، چشمه آسار و سراب شاهمکان در منطقه شول آباد، دریاچه شط تمی، رودخانه ماهیچال، طبیعت قالی کوه، رودخانه مور زرین در بخش زلقی، غار تمندر، جنگلهای بلوط و گردو و سرچشمه دورک، گایکان، دره دورک، دشت لاله‌های واژگون در روستای دالانی، دره دایی، دره حیدر، کیگوران می‌باشد؛ و همچنین روستای چقاگرگ که از قدیمی‌ترین روستاهای بربرود است و تپه خلیل خان در آن قرار دارد. در شمال این شهر بقایای قلعه مندیش و درجنوب غربی و شرقی این شهر تپه‌های تاریخی وجود دارد.  همچنین در دامنه جنوبی اشترانکوه دریاچه زیبای گهر با آب شیرین و زلال شکل گرفته که از ذوب برف های سلسله جبال اشترانکوه و کوه سبز و آب چشمه هایی که بصورت آبراه های متعدد به سمت رودخانه و دریاچه جریان دارند. این دریاچه زیبا و کم نظیر در ارتفاع ۲هزار و ۳۶۰ متری از سطح دریای آزاد در طول جغرافیایی ۱۷ و ۴۹ درجه شرقی و عرض جغرافیایی ۱۹ و ۳۳ درجه شمالی در ارتفاعات اشترانکوه گسترده است و دریاچه کوچک دیگری به فاصله ۵/۱ کیلومتر در شرق دریاچه گهر قرار دارد که معروف به دریاچه گهر بالایی می باشد.

طول دریاچه گهر حدود ۱۵۰۰ متر و عرض متوسط آن ۶۰۰ متر و عمق آن به ۳۸ متر می رسد و در زمستان بیشتر سطح آن یخ می بندد. اغلب اروپاییان و سیاحان این دریاچه را به نام دریاچه ایران می شناسند .

zaz

رودخانه زز

آبشارهای زیبا

الیگودرز را می توان شهر آبشارها نامید. آبشار آب سفید مقلب به عروس آبشارهای ایران و آبشارهای چکان،تاف، وارگ، برنجه، تیندر، لوچ، دورک، چونگ شنه، دره ماهی و آبشار مبارک‌آباد از جمله آبشارهای زیبای الیگودرزمی باشند.

اماکن تاریخی

از مهمترین اماکن تاریخی الیگودرز نیز می توان به قلعه باجول مربوط به دوران زندیه و اویل قاجار در روستای آب باریک ، تپه های باستانی کندر، برم ، مندیش و تپه روباه و غار بزنوید، غار و تپه ارجنک ، غارهای شاهرود بخش ززوماهرو ، حمام موشله ، حمام جوز و … اشاره کرد.

roostaie3

ساکنان روستایی

 

محصولات کشاورزی

با توجه به منابع آبی مناسب و خاک حاصلخیز و غنی اراضی کشاورزی الیگودرز، تولید گندم، جو، حبوبات، محصولات جالیزی و همچنین میوه های انگور ، سیب ، زرد آلو، آلبالو، گیلاس، گردو، بادام و حتی زعفران در این شهرستان رواج دارد.

منابع معدنی

شهرستان الیگودرز به واسطه کوهستانی بودن دارای بیشترین تراکم سنگ‌های تزئینی در استان لرستان است  و منابع غنی معادن سنگ مرمر، کبالت، منیزیم، گرانیت، چینی، کریستال، سرامیک و روی  را دل در خود دارد که با توجه به وجود این منابع خدادادی، صنایع تبدیلی مرتبط  بالتبع آن در شهرستان شکل گرفته است.

صنایع دستی و سوغات

صنایع دستی الیگودرز شامل قالی بافی، منبت کاری، سیم بافی، معرق‌کاری، گلیم بافی و جاجیم بافی می‌شود. از مهمترین سوغات الیگودرز می توان به صنایع دستی شامل جاجیم، گلیم، گیوه، چوخا، سفال و سرامیک و نیز مواد خوراکی شامل : عسل ، ترخینه ، ترشی ، نان محلی ، کلوچه و لبنیات ( کشک ، ماست ، پنیر، توف ، دوغ ، روغن محلی ، کره ، قره قوروت) و گیاهان معطر و دارویی اشاره کرد.   

tamandar234

تمندر

قلل و ارتفاعات

اشترانکوه را می توان نماد الیگودرز، نام رشته کوه زیبایی که در جنوب این شهرستان قرار دارد و زیبایی دو چندانی به این منطقه داده است. اشترانکوه با مرتفع ترین قله آن « سن بران» به ارتفاع ۴ هزار و پنجاه متر از سطح آبهای آزاد در جنوب غربی شهرستان الیگودرز واقع است.

کوه سیاه، کوه سفید، کوه ریواس، کوه میال، مندیش، سیاتیر، امیر کوه، ارتفاعات باجگیران و به علاوه در اطراف شهر کوه‌های دیگری نیز پراکنده‌اند که مهمترین آنها عبارتند از: چهل گز در شمال شرقی، علی بلاغی در شمال و کمربسته در شمال شرقی و همچنین از کوههای دورتر از شهر می‌توان به قالی کوه و تمندر اشاره کرد